Pazar… Pazar…
ÇOCUKLUĞUN COĞRAFYASI VAR MI?
Geçen hafta kendi çocuklarımıza nasıl bir dünya bıraktığımızı sorgulamıştık. Bu hafta ise o çerçeveyi biraz daha genişletmek gerekiyor. Çünkü mesele sadece bizim evimizin içi, bizim şehrimiz ya da bizim ülkemiz değil. Mesele, dünyanın çocukları. Aynı gökyüzünün altında doğan ama bambaşka hayatlara mahkûm edilen milyonlarca çocuk…
Bugün yeryüzünde çocuk olmak, doğduğun coğrafyaya göre tamamen farklı anlamlar taşıyor. Bir yerde çocukluk; oyun, eğitim, güven ve hayal demekken, başka bir yerde hayatta kalma mücadelesinin adı oluyor. Bu kadar keskin bir farkın olduğu bir dünyada “gelecek” kavramını sadece kendi çocuklarımız üzerinden konuşmak eksik kalıyor.
Dünyanın bazı bölgelerinde çocuklar sabah okula gitmek için hazırlanırken, bazı bölgelerinde aynı yaşta çocuklar su bulmak için kilometrelerce yürümek zorunda kalıyor. Bir yerde çocuklar oyuncak seçerken zorlanıyor, başka bir yerde çocuklar gün içinde yiyecek bir lokma bulup bulamayacağını düşünüyor. Bu sadece ekonomik bir eşitsizlik değil; bu, insanlık adına derin bir adaletsizlik.
Savaşın hüküm sürdüğü coğrafyalarda ise çocukluk neredeyse tamamen ortadan kalkmış durumda. Örneğin Gazze’de doğan bir çocuk için hayat, güvenli bir başlangıç sunmuyor. Geceleri masallarla değil, korkuyla uykuya dalan; sabahları plan yaparak değil, hayatta kaldığına şükrederek uyanan bir çocukluktan söz ediyoruz. Oyuncakların yerini enkaz parçalarının aldığı, okulların sessizliğe büründüğü bir gerçeklik.
Benzer bir tabloyu Suriye’de de görüyoruz. Yıllardır süren savaş, sadece şehirleri değil, çocuklukları da yıkıyor. Ev kavramı belirsizleşmiş, güven duygusu zedelenmiş, gelecek hayalleri ertelenmiş bir nesil büyüyor. Bu çocuklar için hayat, planlanabilir bir süreç değil; günü kurtarmaya çalışan bir mücadele.
Bir başka coğrafyada, Somali gibi ülkelerde ise savaşın yerini açlık ve yokluk alıyor. Temiz suya ulaşmanın bile büyük bir sorun olduğu, sağlık hizmetlerinin yetersiz kaldığı, eğitimin lüks sayıldığı bir ortamda çocuklar büyümeye çalışıyor. Açlık, onlar için bir haber başlığı değil; her gün yaşanan somut bir gerçek.
Tüm bu tabloya baktığımızda insanın içinden şu soru geçiyor: Aynı dünyada yaşıyor olabilir miyiz? Aynı gezegenin çocukları bu kadar farklı kaderlere nasıl sahip olabilir?
Belki de asıl mesele, bu soruyu ne kadar sorduğumuz değil; bu soruyla ne yaptığımızdır. Çünkü bugün artık hiçbirimiz “bilmiyorduk” diyemeyiz. Teknoloji sayesinde dünyanın en uzak köşesindeki bir çocuğun yaşadığı acıya saniyeler içinde tanık olabiliyoruz. Ama görmek ile gerçekten farkında olmak arasında büyük bir fark var. Görüp geçmek kolay, hissetmek ve sorumluluk almak zor.
İşte tam bu noktada, geçen haftaki soruya geri dönüyoruz: Çocuklara nasıl bir dünya bırakıyoruz?
Bu sorunun cevabı artık sadece kendi çocuklarımızı kapsamıyor. Çünkü biz çocuklarımıza sadece iyi bir eğitim, iyi bir yaşam standardı bırakmakla yetinirsek, eksik kalırız. Onlara aynı zamanda vicdan, empati ve sorumluluk bilinci bırakmak zorundayız.
Çocuklarımıza dünyanın sadece kendi yaşadıkları yerden ibaret olmadığını anlatabiliyor muyuz? Başka coğrafyalarda yaşayan akranlarının nasıl hayatlar sürdüğünü, hangi zorluklarla mücadele ettiğini gösterebiliyor muyuz? Daha da önemlisi, bunu bir acı hikâyesi olarak değil, bir insanlık meselesi olarak aktarabiliyor muyuz?
Empati tam da burada anlam kazanıyor. Kendi çocuğumuzun gözlerine baktığımızda hissettiğimiz sevginin, dünyanın herhangi bir yerindeki çocuk için de geçerli olduğunu anlayabilmek. “Benim çocuğum” ile “Bir çocuk” arasındaki farkı ortadan kaldırabilmek. Çünkü gerçek değişim, sınırların zihnimizde kalkmasıyla başlar.
Elbette bugün tek başımıza dünyadaki savaşları bitiremeyiz, açlığı ortadan kaldıramayız. Ama tamamen çaresiz de değiliz. En azından kendi çocuklarımızı nasıl yetiştireceğimize karar verebiliriz. Onlara sadece bireysel başarıyı değil, toplumsal duyarlılığı da öğretebiliriz. Sadece kazanmayı değil, paylaşmayı da anlatabiliriz. Sadece haklarını değil, sorumluluklarını da gösterebiliriz.
Belki de çocuklarımıza bırakacağımız en büyük miras, daha iyi bir dünya değil; daha iyi bir dünya kurma isteğidir.
Çünkü bugün dünyanın farklı köşelerinde zor şartlar altında büyüyen çocuklar, aslında insanlığın ortak sınavıdır. O sınavı ne kadar görmezden gelirsek, o kadar kaybederiz. Ne kadar sahiplenirsek, o kadar umut üretiriz.
Bir gün, bir çocuğun nerede doğduğunun kaderini belirlemediği bir dünya mümkün mü? Belki bugün değil. Ama o dünyanın temeli, bugün attığımız küçük ama bilinçli adımlarla atılacak ve belki o zaman, sadece bizim çocuklarımız için değil, dünyanın bütün çocukları için umut dolu bir gelecekten söz edebileceğiz.
Saygı ve sevgilerimle,
Dr. Hakan OKAY
İyi Pazarlar…
