Pazar…Pazar… 2019/272

Pazar…Pazar…

YÖNETİM SİSTEMLERİ

Bugün yerel seçimlerde sandık başına gidiyoruz. Sandıktan çıkacak sonuçların ülkemiz, insanlarımız, çevremiz ve coğrafyamız için hayırlı olmasını diliyoruz.

Son yıllarda gençlerin yönetim devlet yönetim sistemlerini birbirilerine karıştırdıklarına şahit olmaktayım. Hatta TV’lerde veya internette yayınlanan sokak röportajlarını izlediğimde, sorulan sorulara verilen cevaplar karşısında hayrete düşmekteyim. “Gerçekten halkımız bu kadar cahil mi?” diye kendime sormadan edemiyorum.

Kuşkusuz, en gelişmiş ülkelerde dahi çok cahil ve dünyadan haberi olmayan belirli bir kesim vardır. Kesin olarak bir oran vermem mümkün değil, ama gelişmiş ülkelerde, cahil kesimin toplum genelinde oranının %15’i geçmediğini düşünüyorum.

Ülkelerin gelişmişlik düzeyi azaldıkça, cahil kesimin toplum geneline olan oranının da arttığını ifade etsem, sanıyorum yanlış olmaz. Hatta gelişmekte olan bazı ülkelerde cahil ve okumamış insan oranının çok daha fazla olduğunu düşünebiliriz. Bir de tabii, mevcut sistemin varlığından rahatsız olmayan, hatta sistemden beslenen, aydın ve bilgili olup kendini gizleyen veya toplum geneline uyan da bir kitle daha vardır. Bu “Pasif” kitle için de bir oran vermek mümkün değil…

Amacım, sabah kahvesinin yanında kurabiye tadında bu kadarcık bir “Pazar Sohbet”inde politik bir tartışma başlatmak değildir, ama unutulmaya yüz tutan en temel yönetim sistemlerini bir kez daha hatırlatmaktır. Herkesin bu bilinçle yönetimleri değerlendirmesi ve kavramları birbirlerine karıştırmamasında fayda vardır.

Monarşi, bir hükümdarın devlet başkanı olduğu bir yönetim biçimidir. Saltanatın bir başka adıdır. Seçim dışı yöntemler kullanılır. Bu hükümdar, kral, imparator, şah, padişah, prens, emir, kağan, hakan gibi çeşitli adlar alabilir.

Oligarşi, küçük ve ayrıcalıklı bir grubun iktidarda olduğu yönetim şeklidir. Genellikle bu grubun bencilce ve görevlerini kötüye kullanarak gerçekleştirdiği, despotça bir yönetim şeklidir. Oligarşinin üyesi ya da destekçisi olan kişi ya da grupları tanımlamak için “Oligark” terimi kullanılır.

Demokrasi, siyasal denetimin doğrudan doğruya halkın ya da düzenli aralıklarla halkın özgürce seçtiği temsilcilerin elinde bulunduğu, toplumsal ve ekonomik durumu ne olursa olsun tüm yurttaşların eşit sayıldığı yönetim biçimidir.

Bunların dışında sıkça adlarından söz edilen, diktatörlük, aristokrasi, teokrasi, başkanlık, parlementer sistem, federasyon, konfederasyon, temsili demokrasi, liberal demokrasi, tek parti rejimi, üniter devlet, cumhuriyet, despotizm, kapitalizm, kominizm… gibi tüm yönetim sistemleri, yukarıda belirttiğim üç temel yönetim sisteminin çeşitlendirilmiş veya biraz farklılaştırılmış halleridir.

Dünya tarihinden günümüze dek bu üç temel sistem dışında bir yönetim sistemi daha icat edilmemiştir.

İyi Pazarlar…

2019/272

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir