Pazar… Pazar…
GÖRÜNÜR BAŞARI, GÖRÜNMEYEN BEDEL
Başarı alkışlanır, bedel ise genellikle sessizce ödenir. Bir insanın yükselişini görürüz ama o yükseliş için vazgeçtiklerini çoğu zaman bilmeyiz. Unutulan akşam yemeklerini, ertelenen tatilleri, yarım kalan sohbetleri, bastırılan yorgunlukları görmeyiz. Sosyal medyada ödül törenleri vardır, sahne ışıkları vardır, güçlü bir profil fotoğrafı vardır; fakat çoğu zaman karanlıkta verilen mücadele yoktur. Başarı görünürdür çünkü sonuçtur, bedel görünmezdir çünkü süreçtir.
Oysa süreç, insanın asıl hikâyesidir. Sonuç yalnızca vitrindir.
Yıllar önce bir iş insanıyla sohbet etmiştim. Sektöründe çok güçlü bir konuma gelmişti. Herkes onu “başarmış” olarak tanımlıyordu. Konuşmanın bir yerinde şöyle dedi: “Hayatımın en verimli yıllarında şirketi büyüttüm. Ama şimdi fotoğraflara bakıyorum da çocuklarımın çocukluğunda pek yokmuşum.” O cümleyi söylerken yüzünde bir gurur değil, hafif bir pişmanlık vardı. O gün anladım ki bazı bedeller, başarıdan yıllar sonra görünür hale geliyor.
Modern dünyada başarı neredeyse bir kimliğe dönüştü. “Ne iş yapıyorsun?” sorusu, “Kimsin?” sorusunun önüne geçti. Kartvizitler karakterden daha yüksek sesle konuşur oldu. Unvanlar, insanın iç dünyasından daha görünür hale geldi. İnsanlar artık “iyi insan” olmaktan çok “başarılı insan” olarak anılmak istiyor. Çünkü alkışlanan şey bu. Takdir edilen, ölçülebilen ve gösterilebilen şey bu.
Oysa başarı çoğu zaman bir takas içerir. Zamanla takas edilir, enerjiyle takas edilir; bazen sağlıkla, bazen huzurla, bazen de ilişkilerle… Asıl soru şudur: Bu takas bilinçli mi? Çünkü en ağır bedel, farkında olmadan ödenen bedeldir. İnsan bazen yükselirken neyi kaybettiğini ancak zirveye çıktığında fark eder.
Bir başka anı… Genç bir yönetici, terfi aldığı gün ofisinde büyük bir kutlama yapmıştı. Herkes onu tebrik ediyordu. Akşam geç saatlerde odasında yalnız kaldığında bana şunu söylemişti: “Şimdi daha güçlüyüm ama artık hata yapma lüksüm yokmuş gibi hissediyorum.” O gün onun yüzünde gördüğüm şey mutluluktan çok baskıydı. Başarıyla birlikte gelen görünmeyen yük, omuzlarına aynı gün binmişti.
Başarı dışarıdan zirve gibi görünürken, içeriden bakıldığında bazen ince bir yalnızlık hissi barındırır. Sürekli performans göstermek zorunda hissetmek, sürekli daha iyisini yapmak zorunda olmak, sürekli bir sonraki hedefe odaklanmak… Bu döngü insanı dışarıya doğru büyütürken, içeride bir boşluk oluşturabilir. Çünkü insan sadece hedeflerle değil, anlamla beslenir.
Burada mesele başarıyı küçümsemek değil. Tam tersine, başarı kıymetlidir; emek değerlidir. Üretmek, inşa etmek, büyütmek insana anlam katar. Ancak mesele şudur: Başarı büyürken insan küçülmemelidir. Eğer kazandıklarımız arttıkça iç huzurumuz azalıyorsa, bir yerde hesap yanlış yapılmıştır. Eğer takvimimiz doldukça kalbimiz boşalıyorsa, denge kaybolmuştur.
Gerçek başarı hem dışarıda büyüyebilmek hem içeride dengede kalabilmektir. Hem güçlü olabilmek hem kırılganlığını inkâr etmemektir. Hem üretmek hem durabilmektir. Çünkü duramayan bir başarı, bir süre sonra sahibini tüketir.
Belki de bu yüzden en güçlü insanlar, başarılarını değil sınırlarını bilen insanlardır. Ne zaman “yeter” diyeceğini bilen; ne zaman yavaşlayacağını bilen; ne zaman vazgeçmeyeceğini ama gerektiğinde neyi bırakabileceğini bilen insanlar… Çünkü her şeyi yapmak mümkün değildir. Her hedefe ulaşmak da gerekmez. İnsan bazen vazgeçerek büyür.
Bu pazar kendimize şu soruyu soralım:
Görünür başarılarımızın görünmeyen bedelleri neler? Bu bedelleri gerçekten bilinçli mi ödüyoruz, yoksa alışkanlıkla mı? Başarırken neyi koruyoruz, neyi kaybediyoruz? Ve en önemlisi, kazandıklarımız bizi gerçekten büyütüyor mu?
Belki de asıl özgürlük, bilinçli seçilmiş bedellerle yaşamaktır. Çünkü hayat bir takastır ama hangi bedeli ödeyeceğimize karar verme hakkı hâlâ bizim elimizdedir. Ve bazen en büyük başarı, her şeyi kazanmak değil, kendini kaybetmemektir.
Saygı ve sevgilerimle,
Dr. Hakan OKAY
İyi Pazarlar…
